Ieder lijstje zingt zoals het gebekt is – door Rick Dekker

Is het u wel eens opgevallen hoeveel lijstjes er tegenwoordig zijn? Ik heb het niet over de toto, maar over allerlei rangschikkingen, opsommingen en lijsten van ‘must have’ kwaliteiten. Van de sport zijn we het wel gewend. Sinds de intrede van de computer wordt zowat alles gemeten. Als je het specifiek genoeg maakt is het al gauw een record. En records zijn sensationeel. Neem het tennis, Marat Safin heeft het record ‘meeste aces zonder een dubbele fout’ (31), Goran Ivanisevic staat boven aan de lijst ‘meeste pogingen alvorens een grandslam te winnen’ (48) en Michelle Larcher de Brito is voorlopig net anders wereldberoemd dan ze had gehoopt door haar collega Maria Sharapova het record af te pakken voor de ‘hardste krijs’ (110 decibel). Ik hoop dat ze beter gaat tennissen, misschien schreeuwen ze dan een keer tegen elkaar. Continue Reading…

Hoe een koe een haas vangt (les 1) – door Rick Dekker

Het is heerlijk weer, warm zelfs. Ik fiets met de hond door de fruitmand van Nederland. Waar boeren af en aan rijden met karretjes vol appels en peren. Op sommige plaatsen ligt het fruit op de weg, van bomen gevallen die van niemand lijken te zijn en door niemand geplukt worden. Ik moet af en toe uitkijken dat zo’n kanjer van een peer (waarom altijd een appel) niet op mijn hoofd valt. Ik zou maar ideeën krijgen. Wat zou er trouwens gebeuren als zo’n peer op een bermbom valt? Zou die afgaan? Er borrelt een verhaal naar boven over een Surinaamse sergeant die zijn klasje liet ontploffen toen hij demonstreerde dat een anti-tankmijn, in tegenstelling tot een anti-personeelsmijn, een veilige 100 kilo kon hebben, door er met zijn 75 kilo vanaf zijn lessenaartje op te springen. Dus wie weet, een beetje stevige peer. Continue Reading…

Ze zien het niet – door Wim van Dinten

Een crisis die voortvloeit uit het gebruik van een paradigma, kun je niet binnen datzelfde paradigma oplossen. Einstein schijnt dat al gezegd te hebben. Die stelling lijkt mij inmiddels harder dan zijn stelling dat deeltjes niet sneller gaan dan het licht.

Welke crisis zullen we nemen  om de stelling te doorgronden? De manier waarop politici de samenleving willen sturen? Of de implosie van de Europese Monetaire Unie? De manier waarop economen de samenleving beschouwen? Of het teruglopen van variëteit in de ecologie door menselijk handelen? Of de instorting van de banken? Of… Continue Reading…

Geef de bordjes maar door – door Rick Dekker

Sinds een maand of vijf hebben we een hond. Voor iedereen die dacht dat hij of zij zelf de liefste hond ter wereld had: klopt niet, die hebben wij. Toen we haar ophaalden bij het asiel was ze tien maanden en daar gebracht omdat het stel dat voor haar zorgde uit elkaar ging. We vielen voor haar enthousiasme en energie, ze vindt iedereen aardig, begroet iedereen met hetzelfde enthousiasme en een kwispel die als bij een breakdancer door haar hele lijf golft. Typerend voor pitbulls begrepen we later. Continue Reading…

Hoe herdenken we 9/11 – door Wim van Dinten

Nu 9/11 tien jaar oud is, wordt er op grote schaal herdacht. Alle uitingen zijn voor mij op de eerste plaats een expressie van de tijdgeest: zelfreferentialiteit is dominant. Dat zie je aan tv-programma’s die vooral persoonlijke evaringen laten zien. En in columns en artikelen wordt nagedacht over winnaars en verliezers, typisch iets voor zelfreferentiële mensen. Veiligheidsdiensten en bureaucratieën zijn dan winnaars, om na die constatering onmiddellijk over te gaan op beschouwingen over macht, want macht is immers de expressie van betekenis voor zelfreferentiële mensen. Maar zijn wij allemaal niet verliezers als regels en systemen ons leven gaan beheersen? En wordt macht intussen niet misbruikt om die systemen in te voeren of regels op te leggen? Continue Reading…

Leren is nog nooit zo gemakkelijk geweest

Sta je weleens stil bij hoe kinderen leren? Niet alleen dat je ziet dat ze op een gegeven moment zonder zijwieltjes fietsen of zelf hun veters vastmaken, hun naam schrijven. Maar proberen te begrijpen hoe ze leren? Nogal belangrijk als je ziet dat we onze kinderen minstens zo’n 13 jaar overgeven aan een schoolsysteem waarin ze geacht worden dagelijks vooral veel te leren. Je zou er bijna een gesubsidieerde cursus voor bewuste ouders voor in het leven willen roepen om daar een goede keus in te maken. Maar er valt niet heel veel te kiezen, de basisvorm van ons onderwijs ligt vast in overheidsbeleid.

Ik heb me laten vertellen dat de hoofdstroom in de vaderlandse onderwijskunde gebaseerd is op de Russische school –wist u dat? Anders misschien te weinig geleerd . De Russische school van de ontwikkelingspsychologie gaat uit van de accumulatietheorie. Die stelt dat ‘de’ kennis in een maatschappij aanwezig is, en dat die via taal aan kinderen wordt overgedragen, waarna zij die verinnerlijken.  Vanuit die gedachte zijn hele kleuterklassen versierd met bordjes ‘kast’, ‘tafel’, ‘juf’. Als je maar het voorbeeld geeft, dan gaan kinderen de betekenis van het schrijven begrijpen – zo is de rationele gedachte. Volgens deze school kun je niet jong genoeg beginnen met kinderen te stimuleren om te lezen en schrijven. En je moet daarvoor zorgen dat het binnenkomt.

Er zijn ook mensen die gemerkt hebben dat dit bij kinderen zo niet werkt. Ze leren en ontwikkelen zich in fases. Zijn ze 3 jaar en jonger, dan heeft confrontatie met lezen en schrijven bij de meesten weinig zin. Het komt niet binnen, ze hebben nog niet die geestelijke en lichamelijke vermogens ontwikkeld waar wij als rationele en ervaren ouderen inmiddels over beschikken. Sterker nog, het kan tegenwerken: het vermoeden is dat kinderen  zo bijvoorbeeld letter- en woorddyslexie kunnen ontwikkelen – ‘foute’ combinaties die zijn blijven hangen in een te jong lichaampje.

Vanuit de Russische school kunnen kinderen op 5-jarige leeftijd (of liever zelfs jonger) al geclassificeerd worden als ‘achterblijvers’. De oplossing wordt gezocht in trainingen waarmee men probeert ontwikkelingen bij kinderen te versnellen. Want dat kan immers als je leren ziet als het overdragen van reeds in de samenleving aanwezige kennis aan mensen, die bij het verwerven van kennis altijd dezelfde stappen doorlopen. Of ze nu jong of oud zijn.

Er zijn ook onderzoeken waaruit naar voren komt dat de psychologische structuur van kinderen niet door versnellingstrainingen wordt veranderd. Als ze er nog niet aan toe zijn, blijven ze de foute antwoorden geven. Doen ze het ‘goed’, dan kan het te maken hebben met een goed geheugen op die leeftijd om supersnel te laten zien wat er van je gewenst wordt, ook al snap je er geen bal van. Ewald Vervaet bijvoorbeeld noemt het het syndroom van de psychofok-industrie: zo vroeg mogelijk iets willen bijbrengen in plaats van op het juiste moment.
Je kunt je voorstellen dat Vervaet in de onderwijs- en psychologenwereld op nogal wat weerstand stuit: fasentheorie versus accumulatietheorie. Er lijkt een strijdt te woeden over paradigma’s.

Welke theorie lijkt dichter bij de realiteit te zitten? Eens in mijn eigen ervaringswereld rondgekeken. Wij hebben bij Sezen dagelijks te maken met mensen die in hun organisatie een transformatieproces willen bewerkstelligen van wat wij noemen systeemgedreven naar contextgedreven werken. Rationeel kunnen ze dat onder woorden brengen, ze willen vaak ook, en toch doen ze dan lang niet altijd direct die andere vorm. Ook niet als ze rationeel weten dat die contextgedreven vorm nodig is, goedkoper is, een prettiger situatie oplevert. En helemaal niet als wij ons best gaan staan doen om onze kennis en ervaring daarover aan hen over te dragen.

Het wordt pas iets voor hen, van hen, gaat tot hun eigen wereld behoren als ze zelf ervaringen opdoen, situaties meemaken, inzichten krijgen, dingen herkennen of ‘snappen’. En als ze die andere vorm ‘te pakken’ hebben – verloopt voor het belangrijkste deel via niet-rationele processen-, dan gáán ze.

Voor die tijd kun je praten als brugman en op je kop gaan staan, proberen het erin te stoppen, maar als mensen het niet zien, zien ze het niet. Je kunt het ze niet via trainingen aangeleerd krijgen als ze daar ‘niet zitten’. Het is een oriëntatie-overgang – een overgang in betekenisgeving. En wij ervaren aan alle kanten dat die verloopt in fasen, net zoals onze fysieke lichamen groeien in fasen, en de wereld om ons heen. En dat die fasen dan op de een of andere manier weer op elkaar stapelen ….

Of doe de proef eens met een taalcursus op internet – de meeste zijn gebaseerd op lezen en schrijven: rijtjes woorden die je in je hoofd kunt proberen te stampen. En er zijn inmiddels ook vormen (op je Iphone!) waarbij je ‘leert als kinderen’- met alleen foto’s en rap gesproken tekst. Zonder vertaling. Ik betrapte me er na een half uur op dat het hartstikke leuk was, gemakkelijk ging, en ik hele zinnen begreep zonder dat er een aparte vertaling aan te pas was gekomen. Die had zich ergens in mijn eigen hoofd gevormd.

Als de versnellingscursussen zouden werken, zouden niet alleen wij, maar veel andere organisaties allang een goudomrande business hebben gehad. En waarom moeten kinderen dan nog zo lang naar school? Hebben we nog niet zoveel geleerd dat dit inmiddels veel sneller kan? Of waarom niet gewoon een chip met alle beschikbare kennis dat hoofdje in.

Was het niet een wijze Chinees die zei dat gras niet harder gaat groeien door eraan te trekken?

Imelda Schouten

Ontwortelde macht door Wim van Dinten

Het zijn interessante tijden. Toen de Muur in 1989 viel, werd dat in de westerse wereld gevierd als een overwinning van de markteconomie op een planeconomie. Je kwam het in de 90-er jaren in elke discussie in de bankwereld, in de top van het bedrijfsleven, bij organisatieadviseurs, bij hoogleraren economie en bedrijfskunde en in de top van de overheid tegen. Dat beeld was onwrikbaar. Als je er tegenin ging werd je als lastig en vervelend ervaren of genegeerd. Naar mijn oordeel was het een simplificering. Het vallen van de Muur was voor mij de bevestiging dat een democratie mensen de kans geeft zich te ontplooien, terwijl het communisme verworden was tot een systeem dat mensen vastzette. Dat systeem moest plannen tot in de haarvaten van de samenleving, omdat mensen niet meer zelf in staat waren naar bevind van zaken te handelen, nog sterker: dat niet mochten omdat ze dan van zichzelf uitgingen, wat haaks stond op het communistische beeld van samen doen en samen delen. Zo kwam het dat er in de voormalige Sovjet-Unie regelmatig geen toiletpapier was, of het graan in de schuren lag te rotten, of…  Vernieuwing is ook feitelijk onmogelijk. Mensen met mogelijkheden werden in zo’n systeem monddood gemaakt of werden verbannen naar Siberië of vluchtten naar het westen. Continue Reading…

Column: Daylight Robbery door Rick Dekker

De afgelopen weken ben ik zeker 20 keer gebeld door het onbekende nummer van de ondernemersdesk van Essent. De eerste keer zei ik netjes dat ik geen interesse had. Na een paar keer luisteren vroeg ik vriendelijk of ze me niet meer wilden bellen. Vervolgens werden de antwoorden steeds korter, “maar u weet niet eens wat ik ga zeggen”, klonk het al in de verte. Uiteindelijk nam ik niet eens meer de moeite om nog maar iets te zeggen. Maar waarschijnlijk dankzij de zegeningen van workflow belandde ik met een druk op de knop gewoon weer op het lijstje van de volgende bijklussende vrijetijdsmanagement student van InHolland. Of misschien hebben de bedenkers van de prestatie-indicatoren van het callcenter daar ook gestudeerd. Toen ik in de auto een keer een belangrijke aanwijzing van mijn navigatie nimf miste, 10 kilometer moest omrijden en te laat kwam, was echter de maat vol. De eerstvolgende vroeg ik, na het verhaal vriendelijk en geïnteresseerd afgeluisterd te hebben, zijn naam te herhalen en het haast niet te weigeren aanbod van Essent te sturen naar lekkerecallcentermedewerkers@gmail.com . “Euh, kunt u dat spellen?” “Ja hoor, el, ee, kaka, ee, er, …, oh en vergeet niet je naam erbij te zetten. Heb je ook een Facebook-account?” “Tuut-tuut”. Ik wacht al een week, maar geen mail. Continue Reading…

Column: Ikke – ikke door Wim van Dinten

“Welkom bij Windows”, dat staat op mijn scherm als ik mijn laptop start. In het begin vroeg ik me af wie dat bedacht had. Ik heb immers een computer gekocht met software die het ding bruikbaar maakt, maar als ik de titel interpreteer, dan ben ik via mijn laptop bezoeker bij Microsoft. Nou ja, dacht ik, foutje. Maar dat denk ik niet meer. Vandaag bij het schrijven van mijn column werd ik opnieuw – nu al voor de derde keer in korte tijd – onderbroken door Windows die, zonder enige waarschuwing vooraf, mijn column wegzette en de configuratie ging updaten. Dat duurde zeg 5 minuten, waarna ik mijn machine weer terugkreeg. Plotseling heeft de leus Welkom bij Windows een andere lading. Ik dien die kreet serieus te nemen. Die laptop is wel van mij, maar het is vehikel waarmee Microsoft mijn leven binnenkomt. Continue Reading…

Column: We zijn in crisis door Imelda Schouten

In het appartementencomplex waar ik woon, hebben we het behoorlijk voor elkaar. Na 10 jaar verkeert het gebouw in goede staat, we hebben een hoge discipline om alles werkend, schoon en opgeruimd te houden. Ook sociaal kunnen we het behoorlijk met elkaar vinden: de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie en de barbecue worden goed bezocht, buren helpen elkaar en anders ken je iemand verder op de galerij die wel verstand heeft van computers of even kan helpen sjouwen. We doen als Vereniging van Eigenaren (VvE) het beheer, onderhoud en klussen zoveel mogelijk zelf. Continue Reading…